15 Mayıs’ın gerçekten kanatlarımızın altına iyi rüzgar verdiği günlerde, bir sosyal paylaşım ortamında şöyle demiştim:

durun! pornografiye özgürlükle bitmiyor! korporatizm ve tekelci anlayışa da karşıyız. yabancı online bahis sitelerinin erişim engelini kabul etmiyoruz!

Bu söylemi, gerçeklerle ilişkisini kesmiş, şımarık bir anarşist/liberteryen (veya artık ne dedilerse) çığırtısı olarak algılamış olanların varlığına eminim. Oysa Avrupa’dan ve dünyadan kendi insanlarına serbest dolaşım hakkını dostlar alışverişte görsün misali isterken, mallara ve hizmetlere duvar ören, yasak ve tekellerle insanların ”güya” kendi iyilikleri için kendi adlarına seçme özgürlüklerini alıp, bu en doğal haklarını ”kutsal vergi” teranesinin arkasında, haracını en kolay toplayabileceği kendine yandaş şirketlere,  danışıklı dövüşlü, şikeli biçimde peşkeş çeken bir organizasyona dikkat çekmek istemiştim ben.

O günden bugüne hepimizin tanık olduğu bir başka olay, ticarete olduğu gibi spora da sonuna kadar müdahil olmuş, parmaklarına bulaşacak balı yalama hayali ile dirseklerine kadar bal küpüne gömülmüş bu hantal aparatın, her gece pederasti olarak tanımlanabilecek bir formatta koynuna aldığı futbol adlı sevgilisini aniden namussuz ilan edip, bu pisliği ”sözde” temizlemeye karar vermesine şahit olmaktı.

Biraz amiyane olacak ama; ”e güzelim, her gece bunu düzen sendin”.

Kölelik Yolu, Friedrich Hayek‘in 1940-43 de yazdığı eserinin adı. Hayek bu eserde, sosyalizm, nasyonal sosyalizm ve faşizmin insanları nasıl esir aldığının bir dökümünü yapıyor. Bu linkde, eserin kısa bir özetinin, çizimlerle verilmiş hali var.

Hayek, 17. sayfada son adımı ”spor” olarak tanımlıyor ve detaylı bir biçimde planlandığına vurgu yapıyor.

18. sayfa ise vatandaşların köleye dönüşümü tamamladıkları için bitişin sayfası.

Berlin Olimpiyatlarına Hitler’in verdiği önemi hepimiz biliyoruz da, eğer bir yerlerden bulabilirseniz Sovyetlerin o efsanevi buz hokeyi takımından geriye kalan oyuncularla yapılan belgeseli de izlemenizi tavsiye ederim. Sonra bizim 19 Mayıs’larımız…

İstediği gibi atını oynatamadığı, dişini geçiremediği yerde agresifleşen bu devasa aparatın gazabından Tanrı inananlarını korusun. Biz inanmayanlar başımızın çaresine bakarız. Ancak büyük bir kulübün yeni stadının açılışında yaşanan rezalet, o rezalette taraf olanların bugün mükafatla geldiği yerler de akıllarımızdan çıkmasın.

Hayek’in koca eserininin fotoromanından 17. sayfaya baktıktan sonra, Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığı, Talim Terbiye Genel Müdürlüğü’nün adı bir yerde anıldığında iki defa düşüneceğinizi umarım.

Organize terör şebekesinin 10 ayda kurulanı ile 100 yılda kök salmışının arasında, yaratabildiği enstitüleri ile o kadar fark olsun.

Bir dönemin Türk tv’sinde, emniyetin ele geçirdiği teröristler ekranda yere bakarken, bu terörist grubunun önüne Devlet Malzeme Ofisi’nden tedarik edildiği belli olan masalara yayılmış mermi ve kovanlarla ay yıldız veya Atatürk portresi çizilirdi. Emniyetin Anonymous için de yeni koreografiler üzerinde çalıştığını zannediyorum. Çünkü anlaşıldığına göre, bu eylemler daha da sürecek. İspanyol polisinin pek zayıf kaldığı aşikar!

Bazı şeyleri ”anneye, babaya anlatır gibi anlatmak” diye bir olay var. İlk etapta detayları dışarda bırakarak, temel bazı bilgileri verdikten sonra, onların muhakeme, mantık ve sağduyu ile kendi yollarını bulmasını sağlamak üzerine kurulu bir yöntem olarak açıklanabilir herhalde.

Tüm haber alma kaynağı gazete ve televizyon olan birine, 15 mayıs gösterilerini ve BTK nın yeni internet paketlerini anlatmak yine de zor değil. Eğer karşınıza aldığınız kişide en azından vasat düzeyde vatandaşlık bilgisi ve insan hakları evrensel beyannamesinin maddelerinden haberdar olma durumu varsa, bu iş kolay bile sayılır.

Fakat Anonymous’un ne olduğu, basında yer aldığı şekliyle ”neden Türkiye’ye saldırdığı”nı açıklamak biraz daha zor.

Görüşüme göre, maalesef uzun bir süre anneler ve babalar bu konuyu anlamakta zorlanacak. Bir anneler ve babalar, bir de Stockholm Sendromu’na kapıldığından haberi olmayan, omurgasındaki iliklerine kadar ”devletim beni sever de döver de” mottosu işlemiş olan bilişimciler.

Bilmiyorum yine de anlatmaya çalışmanın bir faydası olur mu? Eğer olur diyorsanız, Anonymous’un ne olduğundan değil de NE OLMADIĞINDAN yola çıkmak daha yararlı gibi.

Her ne kadar yukardaki fotoğrafa bakan bazı İspanyol anne ve babalar ve İspanyol bilişimciler, Anoymous’un bir Bask ya da Katalan örgütü olduğunu düşünebileceklerse de aslında Anonymous’un herhangi bir ırkı, dili, dini ve cinsiyeti yok. Dolayısıyla bir pasaportu da yok. Dili yok dedik ama açıklamaları, mesaj içeren videoları daha geniş kitlelere ulaştırmak için genelde İngilizce dilinde olduğundan, örgütün bir Amerikan örgütü, hatta CIA destekli olduğu bile düşünülebilir. Ancak hafızası bir balığınkinden biraz fazla olan biri için bu alternatifin de imkansız olduğunu görmek zor değil. ABD’nin başını bir hayli ağrıtan Wikileaks’in hesabını donduran Amerikan şirketlerine Anonymous’un yaptığı eylemleri hatırlayalım.

-Onun öncesinde Scientology tarikatına ve bu tarikatın önemli firgürlerinden olan Tom Crusie’a ait bir videonun, tarikatın baskıları sonucunda YouTube’dan çıkarılmasına karşı yapılmış bir eylemleri olduğunu anımsayan olacaktır. Google Bombing adı verilen bir yöntemle google’da yapılan ”dangerous cult” aramalarının Scientology tarikatını vermesini sağladılar.

-Bir başka aktiviteleri, Avustralya hükümetinin küçük göğüslü kadınları internette filtreye takma girişimine karşı oldu. Avustralya hükümeti, küçük göğüslü kadınların olduğu erotik filmleri halkı pedofiliye yönlendirdiği gerekçesiyle sansürlemek istemesine karşı Operation Titstorm, Anonymous tarafından organize edildi. İlgili devlet kurumunun web sitesine binlerce, yüzbinlerce Anonymous aktivisti aynı anda girerek çökertti. Başbakanın kendi web sitesi hack edilerek, pornografik resimler konuldu (#birandaporno). Bütün bunlar, tüm dünyanın Avustralya hükümetinin bu dangalakça sansür gerekçesinden haberdar olmasını sağladı.

-Çok yeni olarak da Louis Vuitton adlı lüks çanta üreten şirkete saldırılarıyla gündeme geldiler. Nadia Plesner adlı Danimarkalı sanatçı, Afrikalı aç bir çocuğu elinde chiuahua köpeği ve omzunda Louis Vuitton çanta ile tasvir eden bir t-shirt yapınca, çanta şirketi tarafından mahkemeye verildi. Vuitton, Plesner’in kendi web sayfasında fotoğrafı bulunan tişörtü kaldırmadığı her gün için 5000 euro para cezasına çarptırılmasını istedi.

Tüm bu olayları, Türkiye’deki devlet kurumlarının sitelerine karşı yaptıkları eylemler ile beraber değerlendirdiğimizde, Anonymous’un, kökü dışarda, yabancı güçlerin elinde oyuncak, özellikle Türkiye’yi aşağılamak isteyen bir grup ahmak olduğunu söylemek, çok da gerçekçi olmaz.

Bunu sokakta, eli cebindeki adam böyle ifade edebilir ama kendinize bilişim üzerine şöyle ya da böyle ”uzman” sıfatını koyuyorsanız, ifadelerinizin de bu ağırlığı kaldırması lazım. Oysa gördük ki, ”Çanakkale geçilmez, Burası Wikileaks değil, burası Türkiye” sloganları, uzmanlık alanından çok siyasi refleksleri yansıtmakta.

Bunun yerine ben, Anonymous’un ortak akıl ve vicdandan yola çıkıp, aksiyonlarda bulunan, kimliği, kökü, sayısı, milleti, bayrağı belirsiz ve değişken bir aktivist oluşum olarak değerlendirilmesinin daha doğru olacağını düşünüyorum.

(Şunu da söylemek gerek: Kendini bir şekilde teknik konuda çok bilgili hatta ”hacker” olarak görüp de Anonymous’u aşağı görenler var. Durum şu ki, wikipedia’da ve uluslararası basında sizden bahsedilmiyor. Ayaklarınız biraz yere bassa iyi olur. Gitar çalmaya yeni başlayıp da konserlerde en ön sırada kollarını kavuşturarak duran, kimseyi beğenmeyen ergenlerden bir farkınız yok.)

Anonymous, bu yöntemleri ile Türkiye’yi sansürden kurtarabilir mi?

Eğer ki gov.tr siteleri Anonymous yüzünden aylarca erişilemez bile olsaydı, bu Türkiye’de uygulanan sansürü etkilemezdi fazla. Ancak Anonymous’un amacı bu değil zaten. Üç tane kıytırık gov.tr adresinin erişilebilir ya da erişilemiyor olması kimin umrunda? Zaten günde kaç ziyaretçi alıyorlar? Eğer yıl 2085 olsaydı ve devlet kurumları kullanıldıkları, işe yaradıkları ölçüde hazineden pay alsaydı ve bunun da ölçüsü binalarının ya da sitelerinin ziyaret edilme frekansı olsaydı, TİB kaldırılır, yerine bir çay ocağı daha kurulurdu. Bünyesinde barındırdığı müdürleri ve memurları da ayna karşısında bir hafta çalıştıktan sonra tepsideki çayları dökmeden orta parmaklarında 360 derece çevirmeyi öğrenerek, kendilerine daha sonra sirklerde de kullabilecekleri bir altın bilezik takmış olurlardı.

Anoymous bu eylemlerinde başarısız mı oldu?

Bana göre başarılı oldu. Wikipedia maddesinden buraya alıntı yaptığım Anonymous aktivitelerinin arasına yakında girecektir #OperationTurkey. Çılgınlar tarikatı Scientology, arsız Louis Vuitton ve internette yalnızca iri göğüslü kadınlar görmek isteyen Avustralya’nın yanında yerimizi alır, üstelik hiç de sönük kalmayız. Ayrıca DOS attack’ları engellemek için yurtdışı IP lerinden sitesine erişimi engelleyen gov.tr’nin neden ”yurtiçi internet paketi”nin savunucusu olduğu da sarkastik bir şekilde karikatürize edilirse bir yerde, cuk diye oturmuş olur.

Ondan sonra haşmetlüüüü gov.tr sinin uff olan dizini öperken, Anonymous’a nanik çekecek kadar ne konuştuğundan haberi olmayan Türk bilişimcilerinin hiç de akılda kalıcı olmayan ”biz de aslında sansüre karşıyız” nakaratları, sesi kısılarak biten bir şarkıdaki gibi yavaş yavaş yerini plağın hışırtılarına bırakır. Ne isabet!

TRT yi en son bir pazar gecesi futbol programı seyretmek için açmıştım bundan üç dört hafta önce. 1o dakikalık reklam arasından dönüldüğünde biraz önce ciddi ciddi takımda bloklar arası bağlantıdan söz eden program yapımcısının 32 dişini göstererek Vivident reklamı yapmasını gördüğüm o günü, TRT yi seyrettiğim son gün olarak not defterime düştüm.

Ne şanslıyım ki sürekli önüme sürülen bir kanal değil TRT ve yurtdışında yaşadığım için bu saçmalığa ödediğim vergi ile katkı yapmıyorum. Ancak bu demek değil ki, kendine public service diyen bir kurumun bu yayıncılık şekline hayret edecek hakkı kendimde bulmayayım.

Bu Vivident reklamı bardağı taşıran son damla olmuştu benim için ama ondan önceki haftalarda da Pazar gecesi spor programlarında yaşadığım bazı gariplikler dikkatimi çekmedi değil. Örneğin her özel kanalda zaten dolu dolu futbol programları varken, TRT niye büyük harcamalar yaparak Hakan Şükür ile bir futbol programı yapıyor sorusu kafama takılmıştı. Ben tüketici olarak iyi ve ünlü isimlerin bulunduğu futbol programlarını seyretmek istediğim için zaten paralı kanalları satın alıyorum. Aynı konsept ile TRT nin bu yarışın içinde olmasını hiç anlayamadım.

Dün, biraz geç olsa da TRT’deki internet sansürü ile ilgili programın haberini EngelliWeb‘den aldım. EngelliWeb’in kendi YouTube kanalında program 3 bölüm halinde yüklenmişti. İlk bölümünün 5. dakikasına geldiğimde mideme giren kramplar yüzünden bu pespayeliğin, düşmüşlüğün, rezilliğin gerisine tanıklık edemedim.

Şimdi diyeceksiniz ki, ”eh senin bu konudaki görüşün belli. Tahammülsüzlüğünün nedeni odur”. Fakat gelin de şu işe yine herkesin anlayabileceği bir  temelde yaklaşalım.

Kamu Hizmeti Yayınclığının (Public Service) var oluş sebebi ve misyonu

Siyah-beyaz ve tek kanallı yılları çıkacak olursak, modern tv tarihinde Public Service’in yeri nedir sorusu insanın aklına geliyor. En geçerli var oluş sebebi herhalde, özel kanalların karlılık görmedikleri için yapmaktan kaçınacakları yayınların taşıyacağı bilgi ve eğitimden vatandaşları mahrum bırakmamak olarak açıklanabilir.

Bunun yanında, özel kanalların doğal olarak belli bir siyasi görüşe, ekonomik çıkara hizmet edebileceğinden yola çıkarak, bu durumun bir dezenformasyon yaratmaması için halkın tarafsız ve güvenilir haberlere, bilgiye ulaşması konusunda oturaklı bir altyapı oluşturması, Public Service’den beklenir her ülkede. Üstelik bu tavrı ve duruşu ile de kendine göre siyasi ve ekonomik ajandaları olan yayın kuruluşlarının yanında alternatif ve tarafsız bir  bir çizgide durup, böylelikle diğerlerinin de zıvanadan çıkmalarını önlemek konusunda serbest piyasa koşullarına uygun olarak kendine çok önemli bir görev yüklenmiş olduğunu söyleyebiliriz.

Bu görevi Türkiye’de üzerine almış olan TRT kurumu, ülkede yaşayan her dinde,  mezhepte, dilde, siyasi görüşte ve cinsiyette vatandaşların vergileri ile yayın yaptığı için, tamamen tarafsız bir yayın politikası izlemek ile yükümlüdür. Bunun lamı, cimi yok. Ne ekonomik ne de ideolojik olarak belli güçleri ellerinde bulunduran aktörlerle flört edemez böyle bir kurum. Bu aktörler isterse jiklet markaları olsun, isterse muhalefet veya iktidar partileri olsun.

Tabii ki TRT kurumunu robotların yönetmesi gerektiğini söylemiyorum. Gazeteciler, televizyoncular ve radyocular da insan oldukları için yaptıkları işlerde kendi görüşlerini, düşüncelerini öne çıkarma dürtüsünün baskın çıkması anlaşılabilir bir durum. Ancak yayıncılık ilkeleri dediğimiz şey işte bunun için var. (İnternet sansürü programı, TRT kurumunun kendi yayın ilkelerinin D, İ, K, L ve M maddeleri ile doğrudan çelişkili bir yayın olarak göze batıyor)

Herhangi bir program da kendi içinde tamamen tarafsız olmak zorunda değil. İnternet sansürü konusunda bir program yaparak yalnızca bir tarafın görüşlerine yer verirsiniz. Sonra kabul edilebilir bir zaman aralığı içinde karşıt söylemde bulunanların görüşlerini ifade edebilecekleri bir başka program hazırlayabilirsiniz. (Eğer ki iki karşı tarafı aynı programda bir araya getirmeyi düşünmüyorsanız)

Ancak tek bir tarafın görüşünü temsil eden kişileri ”konunun uzmanları” diye lanse edip, programda bunlarla yaptığınız röportajların arasında aynı fikirleri pazarda don sütyen satar  gibi sesi garipleştirerek, kelimelerin sonunu yayarak, ardına ”bammm” ve ”gümmmm” efektleri koyup dramatikleştirerek, dış güçleri falan ekleyip, terörizm ile pornografi kelimelerini sürekli yanyana koyarak yapamazsınız.

Yaptığınız zaman ne mi olur? Yazık ki anladığım kadarıyla pek bir şey olmaz Türkiye’de. En azından görünürde ve kısa vadede. Ancak belli bir zümrenin borazanlığına soyunmak, uzun vadede ne o zümreye ne de o öten borazana hayır getirir. Halk, gündem ve gerçekler ile bağ böyle koparılır. Bu hataya ilk defa düşenler de TRT ve onu borazan olarak kullananlar  değil. Tarih, bu şekilde halk tarafından kellesi koparılan kişiler ve çöplüğü boylayan kurumlar ile dolu.

Ekşi’de konu ile ilgili entry

Gazetelere düşen ”ateist ve liberallerin genele nazaran daha yüksek IQ ya sahip olması” haberi histerik bir şekilde tüketildi, yorumlandı, lanetlendi, kendine pay çıkaranlar oldu. Tekrarlamayı gereksiz görüyorum tüm bunları. Görüşler, yorumlar farklılık gösterecektir. Böyle bir sonuca kendim 20 sene önce vardığım için, araştırmanın kalitesini ve tatmin edici olup olmadığını kontrol etmedim. Ancak Kanazawa’nın bu çalışması işkembeden sallama bile olsa, çok kısa bir araştırma sonucu forumlardan ve gazetelerin yorumlar kısmından, raporun sonucuna itiraz edenlerin elinde patlayacak bol malzeme elde edilebilir. Çünkü zeka, yokluğu en kolay farkedilen şey. Araştırmayı çoğunuz gibi ben de bizzat alıp, incelemedim. Ana hatlarını anlamakta zorluk çekecek bir taraf yok ama. Zekanın göstergesi olarak, memeli bir hayvan olan insanın primitiv halini bırakıp, evrimi yaşamının bir parçası haline sokmasını şart koşuyor Kanazawa. Muhafazakarların en belirgin özelliği olan aile ve toplum değerleri aslında sürü halinde yaşayan hayvanlarda da görülen, evrimin tanımladığı bir özellik. İlkönce kabileni, sürünü, aileni dış tehditlerden koruyacaksın. Bu güdü insanın doğasında var. Burada liberalleri ve ateistleri muhafazkarlardan, dindarlardan ayıran özellik ise, aramızda ırk, cins, kan, din, kültür, genetik bağ vb ayrımı yapmaksızın tüm toplumları, insan gruplarını kendine dert edinen bir empati geliştirmiş olmamız. Bu açıdan bakıldığında, bir liberalin neden hem ateist olup, hem de başörtüsü ile üniversiteye girme hakkının savunuculuğuna soyunduğu veya ülkeye özel şartlarda demokrasiyi değil, evrensel tanımıyla % 100 demokrasiyi yaşadığı topluma empoze etme çabası içinde kendini helak ettiği daha anlaşılabilir olmalı. Kendi varoluşunda, default olarak bünyesine aldığı değerleri yıkıp, yerine mantık, bilgi ve etik ile yoğurduğu, insan yapısı değerleri alma çabasıdır bu. Belki tüm bu çabalara, insan neslinin gelecekteki versiyonunun bir prototipini yaratma çabası olarak da bakabiliriz.  Homo Sapiens Futuriensis diye adlandıralım biz bu prototipi. Kendine verilenle yetinmeyen, aileden ve toplumdan gelen hazır dogmalara teslim olmayan homo sapiens futuriensis, çok doğal olarak hayata ateist bir bakış açısı ile bakacaktır. Şimşek, ateş, deprem, yağmur veya ölümden sonra hayat’ın arkasındaki sebep-sonuç ilişkilerini arama çabası, Kro Magnon insanından beri hep aynı kırmızı çizgiyi takip etti. Kim diyebilir ki, Homo Sapiens’in Manitu, Göktengri ve Allah’a olan inançları, bu inançlara olan ihtiyaçları, birbirinden farklıydı? Bu ‘‘inanmak” trendi de hiç şüphesiz Homo Sapiens Futuriensis‘in ”öğrenmek, bilmek” trendi ile yer değiştirecek. Prototip bunun üzerine çalışıyor. Kanazawa’nın araştırmasında bir başka nokta daha var, üzerinde durulması gereken. Yukarıda yazdıklarıma paralel olarak,

Homo Sapiens’in erkek olanı, evrim sürecinde kendi payına düşen ”predator” rolünü de terkedebilecek mi?

Yani hayatı boyunca mümkün olduğu kadar çok dişiyi dölleme isteğinden, sürekli yenilik ve heyecan arama güdüsünden vazgeçirebilecek mi kendini? Tüm bildiklerime dayanarak yaptığım tahminler bana, Homo Sapiens Futuriensis’in insanlığın OS (işletim sistemi) ni hazırlayıp, işletime soktuktan sonra, bir ”update” olarak bunu da getireceğini söylüyor. Bu ”update” deki tek problem, predator’un bu güdüsünün ardından giderken yaptığı buluşları, yazdığı romanları, sert mermerden oyduğu heykelleri, keşfettiği kıtaları bir kazaya uğratmamak. Bugün dahi bu çabanın gitmek istediği yolu ve meyvelerini ikili ilişkilerde görmek mümkün. Homo Sapiens Futuriensis elinde tuttuğu en güçlü silahını, yani beynini ve iletişim kabiliyetini kullanarak, birlikte yaşamın en önemli elementlerinden olan ihtiraslı, doyurucu bir seks için eşine bilincinin derinliklerinde yaşadığı fantezilerini açmayı başarabiliğinde ihanetlere, aldatmalara gerek kalmıyor. Ateizm ve liberallikten yüksek puan alırım. Predator olmaktan vazgeçme konusunda ise cidden çabalarım var. En azından reçeteyi biliyorum. Ahhh, kimse mükemmel değil ki !!! 9,5 dan 10 olsun.

Geleneksel medya mensuplarının, benim gibi sıradan vatandaşların ve de devlet adamlarından bazılarının Wikileaks’in ne olduğu ve olmadığı, hangi tarafta durduğu, ideolojisi ve yöntemleri konusunda bazı kafa karışıklıkları içinde olduklarını gözlemliyorum.

Collateral Murder sızıntısı olduğu zaman her şey bu kadar birbirine girmemişti. Bu seferki Cable Gate adlı sızıntının içerdiği doküman sayısı 250 bini aşıyor ve Collateral Murder’daki kadar sınırlı bir hedefi kapsamıyor. Belki de bu yüzden, sızıntının üzerinden az zaman geçmesine rağmen kafalarda oldukça fazla soru işareti belirmeye başladı. Aslında şöyle bir geriye yaslanıp, Wikileaks’in genel duruşuna baksak, belki de bu içine düştüğümüz karmaşıklığı aşabileceğiz.

Bir kere Wikileaks’in ismindeki ”wiki” bizlere tabii ki bir yerde wikipedia’yı çağrıştırıyor. Ancak bu wikiye katkı yapan kişiler sıradan insanlar değil. Ellerinde şu veya bu şekilde bazı güçler tarafından gizli tutulmak istenen belgeler bulunduran kişiler bunlar. Wikileaks, bu enformasyonun özgür ve şeffaf bir biçimde sunulduğu bir enformasyon kanalı izlenimi veriyor. Bu yanlış değil. Ancak bu kadar tek yönlü bakamayız.

Wikileaks, Geleneksel Medyaya Araştırmacı ve Tarafsız Yayıncılık İlkesini Getirmek İstiyor

Görmemiz gereken önemli bir unsur, Wikileaks’in araştırmacı habercilik (Investigative journalism) dediğimiz habercilik idealine inanan, önem veren bir organizasyon olduğu.  Wikileaks’e göre bugünkü medya artık bu idealden sapmıştır. İşte bu nedenle araştırmacı ve sorgulayıcı haberciliği geri getirmek, geleneksel medyayı buna zorlamak gibi bir misyonu üzerinde gördüğünü rahatlıkla söyleyebiliriz.

Bazı ülkelerde haber kaynaklarının anonimliği garanti edilemiyor medya tarafından. Yasalar buna elvermiyor ya da görünüşte elverse de pratikte elvermiyor.

Ayrıca elinde sansasyonel bilgilerle Washington Post’a, Le Monde’a veya Hürriyet’e başvuran bir kişi, sözkonusu gazetelerin bu haberi yapacağından da emin olamaz. Çok sık verdiğim bir örnek ama, Türkiye’deki gazeteler daha kendi bağlı bulundukları yayın kuruluşunda yayımlanmayacak canlı spor karşılaşmalarını dahi haber olarak vermiyorlar. Bir Avrupa Kupası gecesi öncesinde, Türkiye’nin en çok satan gazetelerinin spor sayfalarına bir göz gezdirin bakalım. Maçın verileceği kanalı bulan olursa bravo!

Bu az veya çok dünyanın her ülkesinde biraz böyle oldu artık. Gazetecilik okullarında consequence neutrality okutuluyor. Ancak branşta ‘kesinlikle uyulması gereken’ bir ilke olarak görülmekten çok, bu prensibin üzerine boş laflar döndürülüyor. Consequence neutrality kısaca, habercinin bir haberi yaparken elinde ne bilgi varsa paylaşması, Vereceğiniz haberden A nın çıkar sağlayıp, B nin zarar görecek olması sizi ilgilendirmez haberci olarak.

Wikileaks Geleneksel Medyanın Yerini Almaya mı Çalışıyor?

FriendFeed’de tartışırken biri şöyle dedi:

Wikileaks bunları sızdırdı ama halka ulaşması için yine konvansiyonel/geleneksel medyaya ihtiyacı var

Bir yerde yanlış değil. Wikileaks’in araştırmacı habercilik idealine inanan, önem veren bir organizasyon olduğunu yukarda söyledim. Ama ”bir organizasyon” dedim, klasik anlamda bir medya kuruluşu değil. Evet medya değişiyor, şartlar farklılaşıyor. İnternet medyası, bildiğimiz geleneksel medyadan tamamen ayrı dinamiklere sahip bir medya.

Ancak şu anda Wikileaks, geleneksel medyanın bir partneri, ortağı, leverantörü, aracısı…  Zincir şöyle çalışıyor genel hatlarıyla:

Enformasyonu kaynağından sızdıran kişi, kendi güvenliğini tehlikeye atmadan bu enformasyonun yayımlanmasını ve dağıtımını aracı olarak Wikileaks’e bırakıyor. Wikileaks ise ”güvenilir ve tarafsız” olmak  konusunda kendine bir profil oluşturmuş durumda. Dokümanların güvenilirliliği, inanılırlılığı wikileaks bünyesinde araştırıldıktan sonra enformasyon belli bir düzenleme ile ama yine de çiğ olarak,  (işlenmek üzere) geleneksel medya kuruluşlarının önüne sunuluyor. Bundan sonra top onlarda.

Top onlarda ama bazı medya mensuplarının topun kimde olduğunu ve o topla ne yapacaklarını hala anlamamış olduklarını görüyoruz. Eğer anlamazlıktan gelmiyorlarsa…

250 bin küsür doküman içinden Türkiye’yi ilgilendirenler daha ilk saatlerde belli oldu. Buna rağmen sızıntının üzerinden günler geçtiği halde  ’‘Erdoğan’ın İsviçre banka hesapları” ne Milliyet, ne Hürriyet, ne Radikal, ne Cumhuriyet, ne de çok satmakla, birinci olmakla böbürlenen gazetelerde derinlemesine işlendi.

Yine spesifik olarak Hürriyet Gazetesi’ni alacak olursam, banka hesaplarını haber yapmazken, internet sitesinde başbakan Erdoğan’ın ”ispatlamayan alçaktır, yabancıların attığı çamura inanıp benden şüphe duyanlar vatan hainidir” temalı, 1 koca sayfalık açıklamasını koymuş.

Tabii başbakanın kaçırdığı nokta, Wikileaks’in bir şey ispatlamak durumunda olmaması. Çünkü Wikileaks iddia eden taraf değil. Amerikan diplomasisinde konusu geçmiş bir konuyu olduğu gibi ortaya koymaktan başka bir şey yapmıyor. Burada üzerine görev düşenler, geleneksel medyanın mensupları. Böyle bir şey var mı, yok mu araştıracaklar, iddialarda bulunacaklar.

Gel gör ki, kolları sıvayıp işe koyulacaklarına paranoyanın esiri olup, Wikileaks’i yeni dünya düzeninde siyonist oyunun bir parçası olarak veya ABD ye hizmet eden bir organizasyon olarak görmek, eski medyanın bir kesiminin kendi ezberlerini bozamadıklarını gösteriyor.

Vietnam’ın üzerinden 40 yıl geçti. Yine de her açıklayamadığı, anlayamadığı olayın arkasına fundamentalist dindarların inançlarını koyup, o dar pencereden bakması gibi, ‘Amerika’ yı koyarak işin kolayına kaçmaları biraz kabak tadı verdi açıkcası.

Sonuç olarak bu bağlamda Wikileaks ile geleneksel medyayı ayırmak gerekli.  Geleneksel medyanın yapması gereken bazı temel ve önemli şeylere kendisi soyunmuştur Wikileaks, ancak şu anki haliyle geleneksel medyanın yerine oynamıyor bana kalırsa. Ama onlara yer gösteriyor mu? Evet! Habercilik dediğimiz köklü ancak amacından sapmış bir kuruma durması gereken çizgiyi gösteriyor. Ancak yeni ve öncüsünün kendisi olduğu bir alanda ona kendi durduğumuz yerden, çok sağlam analizler yapmadan görev biçmenin sağlıklı olmadığını düşünüyorum.

Wikileaks yeni medya mı olacak diye sormadan önce, ilk olarak elimizdekileri ne yapacağımıza bakalım. Hatta kendileri baksınlar…

Şu soruları sorarak başlayabilirler:

- Milyar dolarlık medya plazalarımızın matbaaları, bağışlarla ayakta duran bir internet sitesinin yayınladığı haberleri basıyor. Bu bizi rahatsız ediyor mu? Yoksa böylesi daha mı konforlu?

- Yukardaki soruya bağlı olarak; eğer bu durumdan bir rahatsızlık duymuyorsak, ilerde kağıda basılı haberin devri geçtiğinde bizim de devrimizin geçeceğini kabul ediyor muyuz? Böyle bir risk varsa bunu değiştirmek için bir şeyler yapmamız gerekiyor mu?

- İnternet sitesinden aldığımız bilgileri aynen basmak yerine içini biraz da biz doldurup, konuları genişletip, araştırmalarla zenginleştirebilir miyiz? Ve hatta o bilgileri çürütebilir miyiz? Böyle bir planımız var mı, yoksa yalnızca matbaa görevi görmekten memnun muyuz?

Wikileaks’in Enformasyon Kaynağı Olarak Sorumlulukları

İlk bakışta biraz önce söylediğimle çelişir gibi duracak belki ama, Wikileaks’in soyunduğu misyon ve geleneksel medya ile belli ölçüde pragmatizme dayanan bir alışveriş içinde olması, ona bir anlamda bazı habercilik ilkelerine uymak zorunluluğu da getiriyor.

Belki hatırlamıyorsunuz, ancak Afganistan Savaşı ile ilgili dokümanları sızdırdıklarında bazı isimler de açığa çıkmıştı. Bu dokümanları geri çektiler ve yayımlanması ile hayati tehlikeye atılan isimleri kaldırdıktan sonra yeniden sızdırdılar. Ayrıca bugün için Wikileaks eline gelen her enformasyonu da sansasyonel olsun diye salmıyor ortalığa. Fundamentalist bir habercilik anlayışı ile enformasyonun inandırıcılığı ve doğruluğu araştırılıyor. Ayrıca yeni bir neslin, türün öncüsü olarak Wikleaks’in kendi yaptığı işlerden yeni tecrübeler edinip, henüz ”öğrenme aşamasında” olduğunu bile söyleyeniliriz.

Wikileaks Politik Olarak Nerede Duruyor?

Wikileaks’in görüşü şu:

Enformasyon savaşında, dünya devletleri ve onların istihbarat birimleri, sıradan vatandaşa karşı zaten üstündüler. Bu eşitsizliği düzlemek lazım. Bunu da biz yapacağız, bunun için çalışacağız. Biz sade vatandaşın yanındayız. Medya şirketlerinin, kartellerin, lobilerin hizmetinde değiliz. Gerçeklerin tarafsız bir şekilde ortaya serilmesini istiyoruz.

Bunun  politik bir duruş olmadığını söylemezsiniz.

Benzer politik duruş hangi grubun belirgin özelliğiydi bugüne kadar? İlginçtir, sosyalist devletlerde değil ama sosyalist olmayan ülkelerdeki sol gruplar bugüne kadar özgürlüğün, sade vatandaşın yanında olan gruptu.

Ancak bakın Wikileaks ‘in kurucusu Julian Assange ne diyor?

WikiLeaks is designed to make capitalism more free and ethical

Hoppala! 40 yıllık ezber bu kadar kolay mı bozulacak? Ne kadar zor, ne kadar kolay bozulur bu ezber bilmiyorum. Ancak bu ırmağın yönünün değişmeyeceği daha kuvvetli bir ihtimal.

Son olarak;

Wikileaks, Julian Assange değil

Organizasyonda çalışan bir sürü insan var. Son dönemde organizasyonun, Assange’ın kişisel profili çevresinde değerlendirilmesinin hem avantajları, hem de dezantajları olacaktır. Daha şimdiden organizasyon kendi içinde bazı hesaplaşmalar olduğu biliniyor.

Detayları henüz fazla bilmemekle birlikte, Assange’ın taciz ve tecavüz iddiaları ile İsveç’de yaşadığı problem, organizasyon içinde belli ağırlığı olan İzlandalı kadın aktivist Birgita Jónsdóttir’in başını çektiği bir grup tarafından ayağının kaydırılması için gerekli kaygan zemini sağlayabilir. Eklemekte fayda var, feminist olan Jónsdóttir geçen sene İzlanda’da striptiz kulüplerinin kapatılması için aktif biçimde çalıştı ve başarılı oldu. Meclise önergeyi veren kişiydi de aynı zamanda. Tecavüz davası ile birlikte tartışmaya açılan Assange’ın ”kadınlara bakış açısı” henüz söylentilerden ibaret olsa da  Jónsdóttir & co tarafından mutlaka aleyhine kullanılacak.

Bak seeeen! Demek Ahmedinecad’ı Hitler’e benzetiyormuş Amerikalı diplomatlar? Mother Russia’nın karizmatik lideri Putin ise bildiğin Alfa erkeği imiş. Hani şu kokteyllerde tüm kadınların şampanya kadehini dudaklarına götürürken eşlerinin yanında gözucu ile kestikleri erkeklerden…

Bize dokunur tarafında ne var? Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın İsviçre’de 8 ayrı banka hesabı olduğu bilgisi mi? Bu bilgiyi bulmak için dokümanların verildiği linkleri kendi elinizle taramanız gerekiyor. Dün Türkiye medyasının bir nabzını yoklayayım dedim. Hürriyet gazetesi, Wikileaks’i manşete koymuş internet sitesinde. Altını da gak-gukla doldurmuşlar ama başbakanın İsviçre’deki 8 ayrı banka hesabını ‘es geçmişler’. Belki Wikileaks’de olmayan bilgiye, yani Erdoğan’ın o hesapları, hesap işletim ücreti alınmasın diye boş tutması bilgisine Hürriyet sahip olduğu için bu yalan haberi vermek gereği duymamıştır.

Dünya için Wikileaks’in bu yeni sızıntısı belki yalnızca bir keçi boynuzu tadında. Ancak o keçiboynuzundan tadı almak için geleneksel medyayı kullananlar yine samanla geviş getiriyor. Kendi işini kendin görmen lazım bu devirde. Bırak ihtiyar babacığın evdeki kanepesinde gözlüklerini takıp gazetesini okusun, kumanda aleti ile tv kanallarını gezsin. Nasılolsa bir süre sonra ilgisi dağılacaktır.

Başbakan Erdoğan, Libya’ya gitmek üzere tayyareye binmeden önce basına demeç veriyor. ”Site önce eteğindekileri döksün, sonra ciddiyetine bakarız’’ diyor. Çünkü Wikileaks’in ciddiliği tartışılırmış.

Başa bakan birinin, senin ihtiyar babanın kanepesinde yaptığı gibi olan biteni basından takip etmesi ne kadar doğru bilemem. Sonuçta eski medyaya demeç veriyorsun. Bir şeyleri bilmiyor olman, bir şeyleri bilmeyen insanlara hitab ettiğin için sorun yaratmaz. Ancak en azından bu sızıntının ABD de devlete çalışan 3 milyon insanın kullandığı bir intranetteki bilgilerin dökümü olması, başbakanın wikileaks’e giydirmeye çalıştığı troll gömleğine uymuyor. Yani burada 251 287 adet dokümandan bahsediyoruz.. 261 276 536 kelime. ”Boru değil” desem, avam kaçar mı? Kimse ‘gayr-i ciddi’ olmak için bu kadar zahmete girmez galiba.

Dediğim gibi.. Dikkat çekecek bir bilgi yok bu sızıntıda. Hepsini incelemedim tabii ama bizim yerimize inceleyenlerin de bir şeye rastlayacakları şüpheli. FriendFeed’e gizli gruplar patlatıldığında daha juicy details çıkıyor ortaya.

Ancak bu, devlet-vatandaş ilişkilerinde bir devrim sürecinden geçtiğimiz gerçeğini değiştirmiyor. Bence Wikileaks’in her yaptığı sızıntıyı ayrı bir tarafa, oyuna getirdiği yeni kuralları da başka tarafa koyup değerlendirmek lazım.

Saklayacak bir şeyin yoksa, korkacak bir şeyin de yok! Seni görüyorum...

Burada devletlerin ve devlet adamlarının, diplomatların bir prestij, itibar kaybı sözkonusu. Zaten bu sızıntının içeriğinden öte, yapılmış olması rahatsızlık verici olmalı ki Wikileaks, ‘birileri’ tarafından DoS saldırıları ile zaman zaman erişilemez hale getirildi geçtiğimiz günlerde. Bazı ülkeler bununla yetinmeyip, erişime engel koydular. Fakat 251 287 adet doküman, kopyalanabilir haliyle torrent olarak duruyor ortalıkta.

Hani devletler vatandaşlarının haberleşmesini dinlerken ‘saklayacak bir şeyin yoksa, korkacak bir şeyin de yok’ mottosunu kullanıyorlar ya! Halk şimdi aynı motto’yu çevirip sokuyor, devreye…

İsveç dışişleri bakanı çok rahatsızmış. Diplomatların işini zorlaştırırmış bu tip şeyler. Artık devlete çalışan insanlar arasında bir tane hoşnutsuz kişinin olması bile pantolonun düşüp, kıçın açıkta kalması için yeterli. Poponun güzelliği, yuvarlaklığı, ısırılabilirliliği veya sivilceleri çok da önemli değil galiba. Bırakın da pantolonu düşürenin utancından keyif çıkaralım.

DDR de (Deutsche Demokratische Republik) huzur ve güven ortamı, devletin müreffeh olması ve kendi devamını güvence altına alması demekti. Ancak Teb’a bunun bedelini, sürekli gözetim altında tutulup, izlenmeden ötürü duyduğu çıplaklık hissi ve kendisinin sürekli bir şeyden şüpheli görülme durumu ile ödüyordu. Düşünün ki bunun rövanşını vermek 20 sene aldı. Bunda Wikileaks’in emeği büyük ..

Bırakın Reyis üşüsün şimdi. Zatürre olup geberir belki.

Gizlice ve aceleyle makinede yıkanıp, üzerindeki kanlardan temizlenmek istenen 75,000 adet Made in USA & EU markalı don ve atlet,  Julian Assange tarafından çamaşırhaneden çalınıp, mahallelinin görebileceği şekilde balkona asıldı.

Şüphesiz  ”Amerikalı” ve ”gururlu” olmanın zor olduğu günler bu günler. Üstelik omuzlarında madalya ve kartal taşıyanların karşısındaki, bu sefer sakallı, türbanlı, mağarada yaşayan bir ucube de değil. Julian Assange‘ı tv de dikkatle izlediniz mi? Esmer değil, açık tenli, temiz yüzlü ve karşısındakini sinirden çıldırtacak kadar sakin duruşunun yanında üzerindeki cekete de gözüm ilişti. Estetik zevki olan biri Julian. Batı’nın kendi içinden sayacağı, yadsımayacağı bir profil. Nasıl olacak da bu imaja saldıracak ABD?

O kadar zıt ki bu görüntü, ABD yetkililerinin yıllardır medyada sahnelemeye çalıştıkları oyuna ve bu oyunun kuklalarına… Bu kadar stresi, aşağılanmayı kaldıramayıp, içine düştükleri bu çıkılmaz durumda aptalca bir şeyler yapmalarını bekledim birkaç gündür.

Sonunda yumurta yumurtlandı:

Geri kalmış, demokrasi yoksunu addedilen Afganistan ve Irak’dan sonra dünyanın en eski demokrasilerinden birine sahip İzlanda’ya karşı da bir çeşit güç kullanımı gündemde Amerika Birleşik Devletleri’nde.

Washington Post’da, 3 ağustos tarihli ”Wikileaks Must Be Stopped” başlıklı bir makale var. Bu makalenin yazarı herhangi biri değil. Marc A. Thiessen, bir zamanlar Bush’un konuşmalarını kaleme alan, şimdilerde ise American Enterprise Institute adlı muhafazakar bir politik enstitünün önde gelenlerinden. Wikipedia’da bu enstitü ile ilgili maddeye baktınızda son derece ironik bir açıklama ile karşı karşıya kalıyorsunuz.

Its stated mission is “to defend the principles and improve the institutions of American freedom and democratic capitalism—limited government, private enterprise, individual liberty and responsibility, vigilant and effective defense and foreign policies, political accountability, and open debate.

Hah!!! Ton balıklı salatanın içinde de asla yeterli miktarda ton balığı bulamazsınız! Böyle bir şey olmuş bu enstitünün tanımı da… Neden ironik, birazdan daha da açıkca göreceksiniz.

Bağlı bulunduğu enstitüyü tanımlamakta kullanılan individual liberty ve open debate gibi kavramlar bakın nasıl tezahür etmiş eski kurt Thiessen’de.

Marc Thiessen, her şeyden önce Wikileaks’ın ”habercilikle” falan uğraşmadığını, kriminal bir organizasyon olduğunun altını çizmiş. Julian Assange özellikle hedef gösteriliyor makalede. Bütün bir yazıda, ABD nin Wikileaks’e karşı alması olası önlemler gözden geçiriliyor. Bu yapılırken, klasik  faşist anlayışı ile aba altından sopa gösterme de bir yöntem olarak kullanılıyor. Şu cümlelere dikkat:

Assange is a non-U.S. citizen operating outside the territory of the United States. This means the government has a wide range of options for dealing with him. It can employ not only law enforcement but also intelligence and military assets to bring Assange to justice and put his criminal syndicate out of business.
…
Assange seems to believe, incorrectly, that he is immune to arrest so long as he stays outside the United States. He leads a nomadic existence, operating in countries such as Sweden, Belgium and Iceland, where he believes he enjoys the protection of “beneficial laws.”

Hedef gösterilen ülkeler Nato üyesi. Bunların arasında İzlanda’yı ayrı bir yere koyalım. İzlanda’nın şimşekleri üzerine çekmesinin başlıca sebepleri arasında Collateral Murder videosunun sızmasında bu ülkenin bas olarak kullanılışı var. Ayrıca bu da yetmezmiş gibi İzlanda parlamentosu ülkeyi özgür ve bağımsız haberciliğin cenneti yapacak Icelandic Modern Media Initiative‘i geçtiğimiz aylarda kabul etti. Bu kabul edilen tasarının maddelerine kısa bir bakış, Thiessen’in adresi aslında çok doğru seçtiğini de gösteriyor.

* the Icelandic Prize for Freedom of Expression
* Protection from “libel tourism” and other extrajudicial abuses
* Protection of intermediaries (internet service providers)
* Statute of limitations on publishing liabilities
* Virtual limited liability companies
* Whistle-blower protections
* Source protection
* Source-journalist communications protection
* Limiting prior restraint
* Process protections
* Ultra-modern Freedom of Information Act

Eğer İzlanda, İsveç ve Belçika ABD nin diplomatik baskıları sonucunda Julian Assange’ı tutuklayıp iade etmezse iş yine başa düşüyor. Özel bir kuvvet Assange’ı yurtdışında tuzağa düşürüp kaçıracak. Özel bir uçakla ülkeye getirilip yargıladıktan sonra Guantanamo’da mı yoksa başka bir yerde mi tutacaklar orasını siz tahmin ediverin.

Şaka değil, gerçek. Makaleyi okuyun…

In other words, we do not need permission to apprehend Assange or his co-conspirators anywhere in the world.
…
Last year, the Obama administration stood up a new U.S. Cyber Command (USCYBERCOM) to “conduct full-spectrum military cyberspace operations” in defense of U.S. national security. With the stroke of his pen, the president can authorize USCYBERCOM to protect American and allied forces by eliminating WikiLeaks

Yine de Thiessen kalemine hakim olmuş gazetedeki yazısında. Çünkü kendi blogunda aslında biraz daha farklı planları olduğunu da görmek mümkün. Hatta İzlanda’ya askeri bir güç gösterisi dahi düşünülebilir kılınmış. Mantık zinciri ise 9/11 den Bağdat’daki kan gölüne kadar olan süreci hatırlatıyor bana.

İzlanda’nın Icelandic Modern Media Initiative‘inin fikir babası Wikileaks, dolayısıya Julian Assange. Assange’ı Bin Ladin, İzlanda’yı da Irak olarak değiştirirsek aynı hasta ruhun izlerinde buluyoruz kendimizi.

Şu da dikkat çekici:  İzlanda’nın bu yeni tasarıyla bir düşünce ve ifade özgürlüğü cenneti olması çok muhtemel görünüyor. Elinde güç bulunduran büyük bir kesimin buna tahammülü yok işte.

Haberler dünyadan, İzlanda’dan, Amerika’dan, Belçika’dan… Ama bu ”gözünün önündeki merteği görmemek” değil. Aksine, örnekler dışardan olunca, kendi kapımızın önünde olan bitenin çok daha iyi anlaşılabileceği ve eksik taşların yerlerine oturtulabileceğini düşünüyorum.

Ülkemin güce ve birliğe tapan insanlarının da özgürlükler konusundaki tavırları farklı mı? Daha bugün bir tartışma yaşadık sosyal medyada.

”Devlet benim anam değil, babam değil. Bana neyi okuyacağımı, neyi düşüneceğimi, neyi söyleyeceğimi baskı ile kabul ettiremez” düşüncesinin karşısında ‘‘Allah devlete millete zeval vermesin, benim karnımı devlet doyuruyor” cular vardı. Kapı’ya kul ve köle olmanın bu kadar prim yapabiliyor olmasını şaşırtıcı buluyorum. Köle sahibinin pozisyonunu korumak için her şeyi yapmasını anlayabiliyorum ama kölenin köle kalmak için inadını anlamakta zorlanıyorum.

Thiessen’ler aramızda, köşe yazılarında, politikada. Şöyle bir durup nefeslenmek, düşünmek iyi olur. Kim inançları, değerleri ve sanatçının cebindeki parayı bahane ederek enformasyonun yolunu tıkıyor? Kim özgürlüklere karşı veya bunları şartlara bağlamaya çalışıyor?

Enformasyon yollarımızı tıkarlarken ve sansürlerken, iletişim yollarımızı dikizlerken argümanları neydi?

Saklayacak bir şeyin yoksa, telaşlanacak bir şey de yok. Bu gürültü niye?

Şimdi kendi silahlarıyla vuruldular. Madem saklayacak bir şeyleri yoktu da işi başka ülkelere operasyon düzenleyip adam kaçırmaya kadar götürecek bu hiddet ve celal niye?

Deniz ve yol bitti. Bundan sonrası, bazıları için tepe taklak…

Bir diğer blogda yaptığım, ”Pazartesi Notları” adı altında kısa haberleri bir çırpıda verme işini bir süreliğine buraya almayı uygun gördüm. Gerek Türkiye’de gerekse AB içersinde sansür, teknoloji, ifade özgürlüğü, enformasyon özgürlüğü, altyapı, telif hakları gibi değişik konularda oldukça sıkı bir haber akışı var. Bunların hepsini blogda teker teker almam mümkün değil. Kısaca geçeyim o zaman:

# Avrupa Birliği Liberaller Grubu, Wikileaks’den Julian Assange ve Muhammed karikatürü ile tanıdığımız İsveçli sanatcı Lars Vilks’in de katıldığı,  ”(SELF) CENSORSHIP NEW CHALLENGES FOR FREEDOM OF EXPRESSION IN EUROPE” konulu bir seminer yaptı 21 Haziran tarihinde. Seminer, internet üzerinden de streaming ile naklen verilmişti.

Journalists, artists and publicists in Europe are increasingly confronted with censorship and self-censorship. Freedom of expression, as well as journalistic freedom is not automatic anymore. While the internet makes borders increasingly irrelevant, freedom of expression, online and offline, become even more relevant. Laws are the safeguards, which are still determined by nation states. The seminar aims to look at freedom of expression from different viewpoints. Swedish artist Lars Vilks, Jyllands-Posten editor Flemming Rose and Dutch author Naema Tahir will share their personal experiences with freedom of expression in Europe, while Professor Alistair Mullis, UK Defamation Law expert, Julian Assange from WikiLeaks and Birgitta Jonsdottir will speak on the legal and political questions surrounding freedom of expression. Defamation law, source protection, safety, libel shopping and the Icelandic Modern Media Initiative will all feature prominently.

Seminer ile ilgili bilgiye buradan, neler konuşulduğuna dair kısa bir özete de eklediğim videodan bakabilirsiniz.

# Financing Culture in the Digital Era – Panel ve videosu… The Greens, European Free Alliance tarafından düzenlenen panelin katılımcıları:

▪ Maja Bogataj Jançiç (Slovenya) : Creative Commons
▪ Volker Grassmuk (Almanya) : the concept of Culture flat rate.
▪ Philippe Aigrain (Fransa) : Internet and Creation
▪ Peter Sunde (İsveç) : FLATTR : social micropayments
▪ Cay Wesnigk (Almanya) : Digital rights fair trade
▪ Ofelia Tejerina (Las Internautas, İspanya)

# Çocuk tacizi denildiğinde akla ilk gelen ”cinsel taciz”. Oysa tacizin başka yönleri olduğunu düşünenlerin sayısı az değil. Godblock.com adresinden Windows ve Mac için indirebileceğiniz program sayesinde, kutsal kitaplar içinde bulunan şiddet ve seks içeren, çocuklarda psikolojik hasrarlara sebep olabilecek içeriği intenet üzerinden engellemeniz mümkün.

# EIAA’nın (Avrupa İnteraktif Reklamcılık Birliği) en son Mediascope Europe araştırması, Türkiye’de 16 yaş üstündeki 18.2 milyon kişinin her hafta düzenli olarak internet kullandığını ortaya koyuyor. İnternet’in Türk tüketiciler üzerindeki etkisinin hızla arttığına dikkat çeken araştırma Türk halkının üçte birini kapsayan haftalık internet kullanımına ilişkin bulguları ile ajanslara ve reklam verenlere çarpıcı veriler sunuyor. Volkan Çelik‘in blogundan… SlideShare’deki versiyonu ise burada.

# Telekom’da Fiili Tekele Son Verelim! Desteklenmesi gereken bir hareket. Siteye girdiğinizde otomatik çalmaya başlayan müziğe dikkat! (neden? neden? neden?….)

# “Google Sansürü” dediğimiz Youtube IPleri üzerinden Maps, Analytics, vd. Google servislerine erişimin engellenmesi ile Lig TV’nin geçtiğimiz hafta aldırdığı Google Apps IPlerine erişim yasağı iki farklı konudur. – İsmail Hakkı Polat –  FriendFeed paylaşımı.

# Sansürsüz İnternete Karşı Ortak Platform‘a imzanızı atın!

# En iyiyi, en güzeli, en sona bıraktım. Fantastic collection of fulltexts, aaarg.org geri döndü! Telif hakları yüzünden bir süreliğine dükkanı kapatan aaaarg.org, ismine bir ”a” daha ekleyip, aaaaaarg.org olduktan sonra tekrar aramızda. Ve ayrıca; a discussion with AAAARG architect Sean Dockray.

Google’a ait bazı hizmetlere ulaşımın IP bazlı engellenmesi Türkiye’yi bir hayli çalkaladı. Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım’ın Google’a çatması, ”bu ülkeyi google yönetmiyor’‘ gibi bir yumurtlama ile taçlandırılsa da masaya koyulan kartların gerçekleri sakladığı kuşku götürmez. Tüm bu çorbanın sebebi, aslında bizleri yönetenlerin internetimizi bir intranete dönüştürme isteği. Bu gerçeği görmek gerek.

Ancak ben konunun daha az önemli olan kısmına değineyim diyorum bu yazıda. Çünkü bu Google ve vergi konusu ne ilk defa geliyor önümüze, ne de son defa gelecek. Bugün, yarın bu IP lere erişim engeli kalksa bile, yeni bir çatışmanın ne zaman çıkacağı belli değil. O halde şu vergi olayını biraz deşelim….

Don’t be evil parolasıyla asrın en büyük buluşlarından olan Google, hiç kuşkusuz yaşamımızı kökten değiştirdi, iş imkanları sağladı, internet ekonomisinin koşullarını koyarken büyük söz sahibi oldu, neredeyse bir altyapı görevi üstlendi, pek çok insana hayallerini gerçekleştirmede yardımcı oldu. Tüm bunları yaparken kendi de çok iyi para kazandı.

Ocak ayı başlarında Nicolas Sarkozy oldukça öfke dolu açıklamalar yaptı Google hakkında.

”Bu tip şirketler vergilerini şirket merkezinin olduğu yerde veriyorlar. Ama aynı zamanda bizim anons pazarımızda da önemli bir paya sahipler”

Sarkozy’nin istediği, anons gelirleri için özel bir vergilendirme idi. Kimse Fransa’nın kültüründen para kazanırken bu gelirlerini paylaşmamazlık yapmamalıydı.

Google’dan anons satın alan tüm şirketler bilir ki, faturaların üzerinde Barrow Street, Dublin adresi vardır. Google’ın gelirlerinin yaklaşık yarısı İrlanda üzerinden gelirken, bu ülkedeki şirketler vergisi oranının % 12,5 ile Avrupa’daki en düşük vergi oranı olduğunu söyleyeyim.

Google, diğer ülkeler üzerinden elde ettiği gelirleri ise tam olarak açıklamıyor. Biraz fikir edinebileceksek, İsveç’deki Reklam ve Medya Enstitüsü’nün verilerine göre 2008 yılında, arama motorları üzerinden reklam anonslarının maddi karşılığı, TL ye çevirirsek, 260 milyon TL.

Piyasa hakimiyetini de % 80 ila 90 arasında kabul edersek yaklaşık 230 milyon TL gibi bir rakam çıkıyor.

230 Milyon TL’deki kazanç marjinali ise % 25 den, yaklaşık 60 milyon TL ye denk geliyor.

Bunca kazanca rağmen, vergi dairesine bildirilen rakam 25 milyon TL. Bu rakam, Google’ın anons satma işlerini İsveç’de yürüten Google Sweden AB’nin beyanı. Bundan ödenen vergi ise, sıkı durun…. 1 milyon TL!!!

İngiltere’de ise Times’ın yaptığı hesap bundan daha farklı bir manzara göstermiyor.

Tüm bu verilere rağmen, Google’ın İsveç bürosunun başında bulunan Stina Honkamaa’nın sözleri çok açık:

”Google, faaliyet gösterdiği tüm ülkelerde kanunlara saygılı bir şekilde riayet eder. Avrupa merkezimiz Dublin’dedir. Bu da bize, iyi eğitimli, çok dilli bir iş gücü ve rekabete kolaylık sağlayan bir ortam veriyor.”

Bu görüşler, İsveç’in sıkılığı ve acımasızlığı ile bilinen vergi dairesindeki uzmanlardan da destek görmekte.

Kanuna aykırı değil. Google’ın işlerini İsveç’de yürüten Google Sweden AB nin, İrlanda’daki Google ana merkezine yaptığı iş karşılığında aldığı miktarın piyasa şartlarında tutarlı olup olmadığı tartışılabilir.

Vergi dariesinin uzmanı, Google’ın dünyadaki diğer ofislerinin de ”satıcı” değil, ”aracı” olarak görev yaptığını söylüyor.

Yani örneğin İsveç’deki Google Sweden AB (A.Ş demek), bu ülkede yaptığı işin karşılığını İrlanda’ya faturalıyor. İrlanda’daki Google da anons satın alan İsveçli müşterilerinden parayı tahsil ediyor. Vergi hukukuna göre burada yasal olmayan bir şey yok. Tabii Google Sweden AB’nin İrlanda’ya fatura ettiği miktarın piyasaya göre makul olup olmadığı ayrı bir konu. Bilmem anlatabildim mi?

Peki bu paralar nereye gidiyor?

İrlanda’daki Google bu kadar parayı kasasına koyduğuna göre İrlanda vergi dairesi memurları sevinçle ellerini kovuşturuyor olmalılar….

Ama hayır!!! Öyle değil!!!

2008 yılında Google’ın İrlanda’da verdiği vergi, beyan ettiği 20 milyon TL kazancın %12,5 a tekabül eden miktarı. Yani yalnızca 2,5 milyon TL.

Evet!!! İrlanda’da da ödenen kayda değer bir vergi yok. Peki bu para nereye kayboluyor?

İngiliz vergi dairesinin bir müfettişine göre, Google’ın vergi giderlerinin yalnızca % 5 i ABD dışında ödeniyor. Eğer Google tüm kazancını ABD ye getirseydi, bugün ödediğinden çok daha fazla vergi ödemesi gerekecekti. İşte o yüzden bir başka ülke işin içinde olmalı.

Vergi müfettiişi Richard Murphy’in tahminlerine göre bu sorunun cevabı İrlanda’daki şirketin sahiplerinin arkasında saklanıyor.

Dublin’deki Google’ın sahibi olan şirket, bir vergi cenneti olan Bermuda’daki bir başka şirkete ait. Büyük ihtimal, Bermuda’daki şirket İrlanda’daki Google’a çok büyük rakamlarda faturalıyor. İrlanda’daki Google bu ödemelerden, masraflardan sonra eline kalıp, kuşa dönen rakamı vergilendirirken, Bermuda’daki şirket hiç vergi ödemiyor.

Vergi konusunda Google’ın peşine düşüp de bir şey çıkartamamış uzmanların görüşü ile noktalayayım:

Google hiç bir vergi kanuna karşı gelmiyor. Tabii ki bu yaptıklarının etik olup olmadığı tartışılır. Ama ortada bir prolem varsa, bu Google’dan değil, uluslararası vergi kanunlarından kaynaklanıyor.

İşte Türkiye Cumhuriyeti ile Google arasındaki vergiye dayalı sorunun aslı budur. Bilmiyorum bazılarınızı tatmin eder mi? Bizde vicdan ve etiğin uluslararası kanunlardan ağır bastığı ve bu yüzden de büyük cıngarlar koptuğu düşünülürse, Google, Türk internet kullanıcısı ve bu vanayı elinde bulunduranların ilişkileri, heyecanlı ve maceralı, hatta bol kanlı geçeceğe benzer.

Wikileaks’in editörü Julian Assange, Colbert Report adlı programın konuğu olarak geldiği stüdyoda, Collateral Murder adı verilen video hakkında perde arkası bilgiler veriyor.

Konuşmanın içinden yakaladıklarım arasında, Wikileaks’in bu videoyu ortaya çıkarmasından sonra fonuna 150.000 dolar toplaması dikkatimi çekti.

Murdoch, Google için ”bizim haberlerimizi çalıyorlar” demişti. Bu kızgınlığının sebebi, yeteri kadar para kazanamaması olmalı.

Öte yandan bizim gazetelerimiz de çok fazla kar etmiyorlar anladığım kadarı ile. İnternette en fazla tıklanan kızların foto galerileri onlarda olsa da, webcam önünde soyunan kızı, babasının çırılçıplak yakalayışını konu alan süper komik (!) videonun önüne reklam alsalar da, içine düştükleri çıkmazdan kurtulamıyorlar, okur sayılarını yükseltemiyorlar.

Aslında biraz da tarihte isimlendirildikleri gibi ”habercilik” yapmak, ”back to business, bismillah” deyip, son bir can havliyle asıl işlerine asılmak acaba bir çözüm olabilir mi geleneksel medya için?

Çünkü magazin, paparazzi de verseler daha iyisini yapan var. Tıpkı pornografinin ucuzunu, kalitesizini görmektense insanoğluna yakışır erotik ve pornografi görmek, okumak isteyenlere uygun bloglar olduğu gibi.

İt ürürken kervan yürüyor, Julian ve Wikileaks, habercilik 2.0 ın kilometrelerini birer birer aşıyor. Bundan sonra sırada Amerikan tank birliklerinin Afganistan’da yaptığı, 97 kişinin ölümüyle sonuçlanan bir fiyasko operasyonun görüntüleri var.